Hugo Claus overleden 19.3.2008, Antwerpen
Der belgische Schriftsteller Hugo Claus verstarb in Antwerpen am 19.3.2008. Ein ganz persönlicher Nachruf von der niederländischen Schriftstellerin Jet van Swieten.
Die deutsche Übersetzung folgt der holländischen Originalfassung.
Omtrent Hugo CLAUS
De ongekroonde koning van België, kanshebber voor de Nobelprijs van de literatuur, de Vlaamse reus, de Leeuw van Vlaanderen. Zomaar enkele kwalificaties die schrijver, dichter, schilder et cetera Hugo Claus na zijn overlijden nog maar weer eens ten deel vielen. Hij werd in de berichtgeving vergeleken met de onlangs overleden Nederlandse reus Jan Wolkers.
Het werk van beiden is van grote betekenis geweest.
Hun overlijden lijkt het einde te markeren van een periode waarin we de benepenheid van een strak georganiseerde samenleving hadden afgelegd. Tegenwoordig moeten we onze normen en waarden oppoetsen en mogen we ons weer burgerzinnelijk laten controleren en delegeren: ga maar lekker slapen; wij waken over u, zolang u zich maar gedraagt zoals wij graag zien dat u zich gedraagt. Niet te veel seks, niet te veel drugs en niet te veel rock-'n-roll.
Net als bij het overlijden van Wolkers (wie had niet zijn Wolkers-momenten) zullen ook de Claus-momenten loskomen. Mijn Claus-moment is er een van verbijstering. Die Vlaamse reus, die Leeuw van Vlaanderen, die kanshebber voor de Nobelprijs voor de Literatuur, die ongekroonde koning van België zal op mijn Claus-moment zeker liever achter zijn schrijftafel hebben gezeten.
Het was een dag laat in oktober, dat ik in een warenhuis de boekenafdeling wilde afstruinen voor een cadeau, toen ik achter een tafel midden op de vloer Hugo Claus ontdekte. Hij zat daar, en dat was het. Voor zich had hij een stapeltje boeken, ernaast las een pen. Om de tafel was het leeg, spookachtig leeg. Was er een brandmelder afgegaan? Was de winkel nog niet geopend? Hij moest toch al minstens een uurtje of anderhalf zo hebben doorgebracht.
Hier moesten maatregelen worden genomen, en wel meteen. Bij Jan Wolkers was dit zeker niet gebeurd. Daar zouden de fans in een rij tot buiten de winkelpoorten geduldig hebben staan wachten tot ze aan de beurt waren voor een felbegeerde handtekening.
Ik schaamde mij voor mijn land en zijn lezers. De ongekroonde koning van België, kanshebber voor de Nobelprijs van de literatuur, de Vlaamse reus, de Leeuw van Vlaanderen laat je toch niet voor spek en bonen achter een tafel plaatsnemen? Tja, dan kun je niet anders doen dan een impulsaankoop, het kassakoopje, het snoepje van we week: een boek van Claus, inclusief een lief aandenken aan de eenzaamheid van een gevierd schrijver.
Eerste strofe van het eerste gedicht van Hugo Claus: "Envoi", 1948:
Mijn verzen staan nog wat te gapen.
Ik word dit nooit gewoon. Zij hebben hier lang
genoeg gewoond.
Genoeg. Ik stuur ze `t huis uit, ik will niet wachten
tot hun tenen koud zijn.
Ongehinderd door hun onhelder misbaar
wil ik het gegons van de zon horen
of dat van mijn hart, die verraderlijke spons die verhardt.
